CHAPTER 1
“Keimah zâwk in ka rawn zawng hmu ang che, ka hmangaih che. Chutih hunah chuan kan nihna hian min ṭhen tawh lovang” tiin ka phun sapa.
Ka harh chhuah rual chuan mumang mai a ni tih ka hre zuia, mahse engkim kha chiang em em in ka la hmu vek, ka hma a sana chek ri tlawk tlawk chu enin “Hrangkim keimahin ka lo zawng hmu ang che” ti a phun sapin ka hmaa eng pup lam chu tho chhuakin ka pan zuia. Kha ka hmangaih kha ka zawng hmu leh ang, ka thlah leh tawh lovang.
“Ka fanu harh teh, i nu hi beidawnga min siam i duh em ni?” ti ri avang chuan muangchan in ka meng chhuaka, ka nu ka hmuh rual chuan ka ṭhu chhuak nghal hlawl bawk. Hmanlai nunah ka lêt leh tih ka hriatna chuan min ti lâwm em em thung.
“Nu Hrangkima ka hmu duh, a mah hmu turin a ni ka lo kal ni, Hrangkima i hria em?” ka tihchuan Lal in chhûnga awm zawng zawng chuan mak tih hmêl tak hian min rawn en hlawma.
Ka thusawi chuan a ti meng kâwk kâwk lehnghâl “Chêmte i hriatsual a nilo maw? Pasalṭha Hrangkima nên chuan vawikhatmah in la in hmu hleinem, tûnah phei chuan khaw hrang hrang hlauh leh tlawn rawn a ni a sin, a hming a thang mawi vak lo. Hmeichhe chungah pawh zahngaihna a lan tir ngailo an tih kha” ka pa zâwk in a rawn tihchu ka chhâng lêm lo.
An sawi ang a nih pawhin hmuh ngei ka duh, he khawvel ka luh chhan ka hmangaih kha ka zawng hmu leh dâwn a ni tawp mai, Hrangkima kha a nu te'n an chhuah zalên nge ni anga lasi a la ni reng zâwk? Mahsela chutiang ni sela hetiang hian a chanchin ka nu leh pa in an hre dâwn em ni?
“Ka hmuh ngei a ngai, nu a mah hmu turin a lâwm ka rawn harh chhuah ni?” ka tih leh lai chuan kawt chhuah lam aṭangin ral tih ri chu a rawn chhuaka, chutah ka pa banga kawlhnam leh thal chu ban vatin ka mu min dan hman hma chuan pâwnah tlân chhuakin kawt chhuah lam pan chuan ka tlân zuia.
Chutah kawt chhuah lam aṭang chuan mipa rual rawn chho dum dum ka hmuh rualin chiang zet hian ka ena, tumahin mipui lam an tihnat lêm loh avâng chuan keipawhin engmah ka ti bik lo. Chutah hma rawn hruaitu ka hmuh rualin ka meng kâwk a, tûnah hian he khawvel ka luh chhan mipa ka hmu a, mahsela a ni erawhin min hriat hmêl loh.
Rum taka meng kualin a chem chu a keng ran a, ka lam chu muangchangin an rawn pana “Hrangkim” ka phun chhuak sepa, a ding deuh data min rawn melh ngurin ka hnung lam chu a melh zuia “Ka nupui nu leh pa in thah man chu in hmu khawp ang, nang ni hi maw Sairemi nu leh pa thah tir tu Lal tenawm chu” a rawn ti ta mai.
Engmaw tûnah khân a sawi “Nupuia?” ka phun chhuak leh sepa, a ni hian nupui a nei maw? Tinge ka mangah khân engmah ka hriat loh, chutah ka nu leh pa lam hawia ka inher rualin Hrangkima chuan ka pa chu huat hmêl tak hian a lo hmachhawn reng tawha.
Khaw mipui chu rawn pungkhawm tuau tuau mahsela tumahin engmah an sawi ngam hauhlo, kan Pasalṭhate chenin an ngawi dûk mai “I nun ka zuahna tur chhan a awm lo, ka nupui chhûngte phuba la turin he khua hi ka rawn pan a ni” a tihlai chuan ka pa pasalṭha tih hriat tak pakhat hian a ṭawng lai chu a rawn tih tâwp saka.
“A tu a pawh chu lo nila khatianga kan lal nupa rawn ṭawng khum tur i ni hauhlo. Keini khua hian tu lu mah kan khai hek lo” a tihlaiin Hrangkima chu a nui haka, “An khaw mite ngeiin an sawi si a ni, ka kawng lo dâl hauh suh, thih i duh loh chuan kalsawn nghâl rawh” tihrawkin kan khaw Pasalṭha chu a hmachhawn zui rûn a, a ni pawhin awmsawn a tum bik lo a nih hmel.
Ka nu chuan an lamah min pawt lêt vata, kei erawhin Hrangkima ngawt chu ka melh thung. Engvanga hetianga awm hi nge anih ang? A ni hian min hre ve tawh lo tihna em ni? Keiin ka hriat ang hian a ni hian min hre ve tawh lo tihna em ni ang?
“Kan Lal nupa i khawih ai chuan eng mipawh chu lo ni la min hmachhawn hmasak phawt angai ang” kan Pasalṭha in a tih leh tâkah chuan Hrangkima chu a nui ro deuh hawka “Mipui hi lo vêng ang che u, phakar chhuah an awm a nihchuan tumah dim an ngai lo” tiin a insiam rem zuia, an in bei zui nghal zat bawk.
Chem leh chem in khak per sawk sawk kârah na tuar ri rawn chhuak chu ka hailo, chutah kan pasalṭha zâwk ṭhingṭhi hnawka Hrangkiman a lu chhâwk a tum rual chuan che chhuak phutin ka kawlhnam chuan a chem chu ka khak per zui nalha, a ni pawh min hmuh leh rual chuan mak tiin a meng deuh kâwk mai.
“Nang hian tu lu mah i la tawh lovang, kan khaw mite hian engmah tihsual an nei lo. Tu lû mah kan khai lo bawk, sahlam i rawn hmu ngeiin ka ringa, chutah chuan tu lû nge kan khai i hmu in ka ring lo” mahni inring tâwk tak chuan ka ti chhuak faka.
Min melh rûn rûn mai lehnghâl, mipui lam lah chuan mak tiin min en ṭhup bawk. “Hmeichhia awm sawn rawh, ka kawng dâl tum hauh suh, ka nunah hmeichhe pakhat bâk pawimawh an awm hauh lo ania” a tihchuan ka nui haka.
“Nilo e, ka pa thah i tum tlata. A tâwp thlengin ka bei ang che Hrangkim, nupui i lo nei tawh maw? A ṭha e, tûnah chuan hmelma anga kan in en mai a ngai a nih hi, i duh chuan i ral lâk chem chu lek ta che” tiin ka insiam rem sauh sauha.
Mak ti lutuk chuan min en ṭhup tawh a, a hote ngei pawh chuan mak min ti tih a hriat. “Nilo chemtê enge i tih tâk? Rawn phei vat rawh, Pasalṭha ka fanu kha a rawn harh ve chauha, a thluak a buai a nih kha, khawngaihin ngaidam hrâm rawh” ka nu in a rawn tihchuan ka nui haka.
“Min ngaihtuah suh nu, i fanu hi min ring la, min lo en tawp rawh” tiin Hrangkima chu ka en a, “Che ta che, i theihna chu fiah ila” tiin ka nui saka, thutak a beih erawh ka tum hauh lo. Mahsela kei hian fiah duh ka nei mai chauh a ni, a ni hian min hrelo der nge ni anga, min hrelo tak tak ni ang? Tihchu ka hre duha, a nu khân a dawi â pawh a nimaithei bawka.
“Hmeichhia ka bei ngai lo, kalsawn vat la i tân a ṭha zâwk ang. Lalfanu i nih hmêla, dam i la thlahlel a nih chuan kalsawn rawh” a ti leh nghuta, a awm danah chuan a dawhtheihna a pan tawh hle tih ka hre thei.
“A nih chuan tiin ka chem chu ka vai zui pawpa” a lo awmsawn nghal dawrh chu nui hakin ka bawh zui mial miala, a meng kâwk kâwk chu ka hmuh hmaih lo. A ni hian hmeichhe naranah min ngai a nihchuan a ring sual khawp ang le. Ka kawlhnam sei zet chu vai pawp pawpin a natna tur erawh chuan ka vai duh lêm lo thunga.
A ni pawh in min rawn bei lêtin a chem chu na zet zetin a rawn vai zuia, ka nui hak hak mai. Thâwk leh khatah ka ke ah a rawn pawh thut avâng chuan ka inring hman lo chu a mah bawh rawk chuan ka bawk pheia, min lo man betin ka nghâwngah chuan a chem chuan a tin nghal rana, min melh ngur bawk.
“Min that dâwn em?” ka ti erawh chu min chhâng mai lo, ka nu leh pa lam chu enin “A ni hi ka hruai dawna, tumahin min dan emaw min ûmzui tum buai suh ang che u, min ûmzui a nihchuan he khua hi mei vapah chan tir turin ka rawn kir leh ang” a tihchuan ka nu chu a rawn ṭap nghâl rawih rawiha.
Ka pa pawh chuan ka tân zahngaihna a rawn dîl ve bawk, mahse kei erawh ka lâwm zâwk. “Nu, pa min ngaihtuah suh u. Engtin mah ka awm lovang, ka rawn lêt leh ngei ang tih ka tiam a che u, tûn atân chuan kan khaw himna hi a pawimawh tih” tiin Hrangkima chu ka en chho a.
“Ka tlâwm hauh lo a ni tih i hria ang chu maw? Engtikah emaw chuan ka hmaah hian i la ṭhingṭhi ang, min tin kher a ngai lo, ka zui ang che u, mahsela ka hman rua hi ka hlat thianglo. Nang ni mipa rual kârah hian ka him angem tih pawh ka hriat loh hi, hlauthâwng suh i inrin loh lai chuan ka bei hauh lovang che” tiin a mitah tak chuan ka melh rana.
Min ring ngei se ka ti bawk, a hmêlṭha leh pa zet te kha an la ngai veka, a pian nalh zet chenin mawle, mahse tunah erawh min hre lo chu a ni si a, “Min tihnat i tum a nih vaih chuan i thi nghal dâwn tih hria ang che, kal ang u” tiin a hote chu thu a pe zuia.
“Lawkin ka inthlâkna tur te ka lâk ve bawk lohin” tiin Lal in chhûngah chuan ka tlân lût leha, thula ka thawmhnaw awm ho chu ban mawlh mawlhin ka pheikhawk erawh ka la bun avângin ka thaw huai thung.
Puan chuan tuamin ka âwmah chuan ka thawmhnaw ken ho chu ka suih bet zuia, ka kawlhnam pawh ka kâwngah ka ṭawn bet ta bawk. Ka chêt dân chu Hrangkima chuan min lo en rûn a, min lo la zui ve zel a nih hmêl.
Muangchang chuan panin ka nu ṭap chu ka ena “Nu lungngai suh, i fanu hi ka ngaihtuah awm hauh lovang, him takin ka rawn lêt leh ngei ang, Hrangkima nên hian sawi tûr tam tak kan nei a ni” tinghatin ka chhuak zuia.
Hrangkima pawh chuan min rawn zuiin khawpawn lam pan chuan a hote nên chuan kan inzui chhuak diah diah a “A mak hle mai, zuam sual a awl hle dâwn anih saw, hotupa pawh khân a hneh ṭha miahlo. Hmeichhe hmêlṭha tak a la ni lehnghâl, a ni anga hmêlṭha ka la hmulo” ti a ka hnunglam aṭanga min sawi sep sep pawh chu ka hai lo.
Ngawi reng chuan Hrangkima bulah chuan ka kal ve zela, a ni pawhin a naute ho min sawi dân chu a hriat hmaih bik in ka ring lo. A nupui chu hmuh ve ka châk a, fa an nei tawh angem tih ringawt mai ka ngaihtuah lehnghâl, min rawn zawnga nghâk reng tura min titu khân tûnah chuan nupui a nei der tawh a nia.
Mahsela a hmêlah hian eng emaw dik lo a awm niin ka hria, Hrangkima kha chu a hleitlinga, a hmêlṭha em em bawk. A mah kha a ngo lam mah a ni lehnghâl, tûna ka bula awm erawh hi chu a hâng lam a ni a, mahse an hmêl erawh a in ang hle thung bawk si.
Hrangkima kha a ni tak tak angem tih te chu ka ngaihtuaha, ka ringhlel ru riau tawh. A awm dân hian min rinhlelh tir lo theilo, bâkah Hrangkima kha chuan min phatsan duh ka ringlo. Mahsela a theihna ka hmuh khân amah ngei chu a ang bawk si, rilru buai zet chuan ka in ngaihtuah leh ṭhin.
“Ka chau tawh, châwl ang u ka ke te hi a kham vek tawh” thui fe kan kal hnuah chuan ka ti hlaka, ka chau tawh tak zet zet. Hetiang anga kawng thui hi ka la kal ngai lova, ka chau tak zet zet tawh.
“Reilote bâk kan châwl thianglo, khua kan thlen vat angai” a rawn tih nghut avâng chuan a mah chu ka melh zawka, a hmêl chu Hrangkima ngei chu ani bawk si. Mahse Hrangkima ka hriat ṭhin kha chu mi zaidam leh hriatthiamna ngah tak kha a ni bawk si a, ka thluak hi a â zo tawh nge pawh ka hrelo.
Thâwk la ham hamin lungpui chungah chuan ka ṭhu thla zuia “Pasalṭha lalfapa hriat lohin kan kal chhuak si a, kan lêt leh hunah lalfapa thinrim kan hmachhawn ngei a ngai dâwn si a, engtin nge kan tih dâwn?” pakhatin a rawn tihchuan Hrangkima chu a ngawi vung vunga.
A hmela hlauthâwng hmêl chu ka hmuh hmaih lo “A nih nih kan nimai a niang chu, tûnah chuan engkim a nih tur ang a ni vek tawh, an khaw Pasalṭha ka nihna angin min nawr lui ngam hauh lovang. Kan thutlûkna siam lal ngeiin min hriatpui tawh kha maw, a ni zinkual reng thu la hman kan nih loh hi” tiin a vin zui hluka.
Ka ngawi reng thung, a hmêla hlauhthâwnna lang tlat hi ka hmuh hmaih lo. Chu lalfapa chu a hlau viau a ni ngei ang, nge ni a an lalfapa a nihna ang in a zah mai mai em ni zâwk? Kei erawh tûnah ka chhûngte hlatin ke ka pên leh nghal mêk chu a ni si a, ka nu leh pa ka ngaihtuaha. Min ngaihtuah viau in ka ring, mahsela tûnah chuan Hrangkima ka zawng chhuakin hlim taka kan awm leh theih tur thu ka tiam bawk nên tûna he Hrangkima anga ka hriat hi ka zui ve zêl phawt angai tih ka hria.